Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) lanceert dinsdag zijn actieplan mantelzorg, dat mantelzorgers meer ademruimte moet geven door administratieve vereenvoudiging en betere ondersteuning.

In België zijn er in totaal meer dan 30.000 erkende mantelzorgers, maar het aantal personen dat regelmatig informele zorg verleent, ligt nog een stuk hoger. Om hun werk te verlichten, gaf de ministerraad in februari een mandaat aan Vandenbroucke, in samenwerking met ministers Rob Beenders (gelijke kansen), David Clarinval (werk) en Eleonore Simonet (kmo's), om met een actieplan rond mantelzorg te komen.
Met dat plan, dat wordt gelanceerd op de dag van de mantelzorger, "nemen we drempels weg en geven we mantelzorgers de ondersteuning die ze nodig hebben, zodat ze zich kunnen focussen op de zorg voor hun naaste zonder hier zelf aan onderdoor te gaan", aldus Vandenbroucke.
Het plan bestaat uit vier pijlers met telkens een reeks maatregelen. Zo worden aanvraagformulieren aangepast om onduidelijkheden weg te werken en wordt de verlenging van de erkenning met sociaal voordeel automatisch verlengd. Er komt ook een centraal informatiepunt waar alle noodzakelijke informatie gebundeld wordt en mantelzorgers zullen bij hun erkenning meteen worden doorverwezen naar de juiste informatie over hun specifieke situatie. 
De regering onderzoekt ook hoe ze een juridisch kader kan creëren zodat de mantelzorger toegang kan krijgen tot noodzakelijke en gedeelde gezondheidsdata, behandelplannen en zorginstructies. Omdat de toegang tot gegevens fundamentele privacykwesties raakt, worden een aantal waarborgen ingebouwd. Zo is de toegang enkel voor mantelzorgers met erkenning sociaal voordeel, moet de zorgvrager expliciet toestemming geven en kan die zorgvrager de toegang ook weer beperken of intrekken.
De regering zet in op gerichte ondersteuning voor mantelzorgers, met vanaf 1 juli de mogelijkheid om flexibeler mantelzorgverlof op te nemen, en op een betere erkenning en zichtbaarheid. Zo zal ze ervoor zorgen dat toolkits voor ziekenhuizen om mantelzorgers te betrekken breed verspreid worden, en wordt het begrip mantelzorger via een aanvinkvakje geïntegreerd in het globaal medisch dossier (GMD) zodat ook (huis)artsen op de hoogte zijn dat er een mantelzorger is.
De federale regering zet ook in op een gecoördineerd beleid met de deelstaten, aangezien "een verbetering van de situatie van mantelzorgers alleen maar haalbaar is mits elke bevoegde ministers en deelentiteit zijn of haar engagement opneemt". 
Ook Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) benadrukt in een persbericht naar aanleiding van de dag van de mantelzorg dat "we ervoor moeten zorgen dat mensen die zorg opnemen dat kunnen blijven doen zonder overbelast te raken". 
Ze wil er in de komende priode voor zorgen dat organisaties nauwer en doorgedreven kunnen samenwerken en initiatieven beter op elkaar afgestemd zijn. Zo moeten kennis, tools en goede praktijken systematisch gedeeld en uitgerold worden met het Expertisecentrum Mantelzorg en verdere ingang vinden in bestaande netwerken in zorg, onderwijs, werk en lokale besturen. Mantelzorgers moeten ook sneller hun weg vinden naar hulp en de sectoren moeten beter samenwerken, zodat mantelzorg niet apart wordt benaderd in zorg, werk of onderwijs.
Vlaanderen ondersteunt mantelzorgers via structurele financiering en projectmatig beleid, aldus Gennez nog. Zo ontvangen erkende mantelzorgverenigingen bijna 800.000 euro om mantelzorgers te informeren, te versterken en te verbinden, met inhoudelijke ondersteuning van het Expertisepunt Mantelzorg, dat ook kennis en beleidsadvies ontwikkelt. Ze bereiken daarmee op verschillende manieren bijna 400.000 mantelzorgers en brengen bijna 16.000 mensen fysiek samen. Daarnaast loopt het mantelzorgplan, goed voor 700.000 euro, met projecten rond jonge mantelzorgers, samenwerking met zorgprofessionals, werk en mantelzorg en psychosociale ondersteuning met mooie resultaten.
Stephanie Giebens