"Meer dan de helft van de langdurig zieken die we onderzochten, kan in werkelijkheid wel werken." Dat is de conclusie van een overheidsrapport dat jarenlang verborgen bleef. Inspecteurs stelden in een steekproef vast dat ziekenfondsen te gul waren met uitkeringen. De onderzoekscel van Het Laatste Nieuws kreeg het rapport via klokkenluiders in handen en ontdekte dat zelfs minister van Sociale Zaken Frank Vandenbroucke (Vooruit) lange tijd niet wist dat het bestond.

Drie arts-inspecteurs van het Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering (RIZIV) bogen zich eind 2019 over honderden dossiers van mensen die langer dan een jaar ziek zijn. Het ging om 290 Belgen die nog maar pas invalide waren verklaard en via hun ziekenfonds een uitkering hadden gekregen. De groep werd willekeurig samengesteld, maar was representatief op basis van leeftijd, geslacht en woonplaats. 
"Uit onze terreinanalyse blijkt dat 59 procent van de onderzochte mensen in werkelijkheid niet arbeidsongeschikt is", schreven ze. Bij 172 mensen werd de uitkering meteen stopgezet. Een extreem hoog aantal, zeker als je weet dat het om mensen ging die eigenlijk al gecontroleerd waren door artsen van de ziekenfondsen. 
Het rapport was een blamage voor de ziekenfondsen en werd nooit publiek gemaakt. "Pas in december 2024 heeft mijn kabinet dit rapport voor het eerst gekregen", bevestigt minister Vandenbroucke. "Natuurlijk til ik hier zwaar aan, maar de toenmalige verantwoordelijken bij het RIZIV zijn er intussen niet meer."
De ziekenfondsen vinden het rapport niet correct en zeggen dat het daarom nooit naar buiten werd gebracht. "Er waren ernstige bedenkingen bij de methodologie", zegt CM-voorzitter Luc Van Gorp in naam van alle ziekenfondsen. De inspecteurs zouden veel te grof tewerkgegaan zijn. "Als er bij iemand met mentale aandoeningen geen medicatie voorgeschreven stond, dan werd al geoordeeld dat die persoon niet ziek was. Terwijl voor heel wat van die aandoeningen geen medicatie nodig is. Maar die mensen zijn wél ziek."
Voor N-VA toont het onderzoek niettemin aan dat het huidige controlesysteem faalt. "Haal de adviserend artsen eindelijk weg van bij die ziekenfondsen. Onze sociale zekerheid is kostbaar. De middelen moeten worden voorbehouden voor wie die werkelijk nodig heeft", zegt Axel Ronse, fractieleider van de partij in de Kamer. Zijn partijgenote Frieda Gijbels heeft al een concreet wetsvoorstel klaar. Volgens het Kamerlid zitten de adviserend artsen "tussen hamer een aambeeld". "Ze werken voor het ziekenfonds, maar moeten ook de leden van datzelfde ziekenfonds beoordelen. Het is logisch dat dat niet werkt."

> Klik hier voor het RIZIV-rapport

Lees ook :

> Kunnen 59% van de langdurig zieken werken? Wat het DGEC-rapport écht zegt

> Een uitgelekt RIZIV-rapport zet druk op de ziekenfondsen (BUG)