Het monitoren van de lucht binnenskamers kan circulerende virussen sneller detecteren. Dat blijkt uit een proefproject van UZ Leuven en KU Leuven in een kinderdagverblijf.

In 2022 verzamelden onderzoekers van KU Leuven en UZ Leuven een jaar lang bijna wekelijks een luchtstaal in een Leuvens kinderdagverblijf. Ze onderzochten de stalen aan de hand van twee technieken: een gerichte aanpak (qPCR) om specifieke virussen te detecteren en een 'ongerichte' methode (metagenomics) om breed naar genetisch materiaal van virussen te speuren. 

In nagenoeg alle stalen (40 van de 42) vonden de onderzoekers genetisch materiaal terug van menselijke virussen. Er waren respiratoire virussen bij zoals rhinovrussen en RSV, maar ook rotavirus en adenovirus, die typisch maag-darmklachten veroorzaken, en zelfs huidgerelateerde virussen. "Dat toont aan dat opsporing via lucht ook milde of asymptomatische infecties registreert, want kinderen die zichtbaar ziek zijn, komen normaal gezien niet naar het kinderdagverblijf", zegt Jelle Matthijnssens, professor epidemiologische virologie aan het Rega Instituut (KU Leuven). Naast menselijke virussen troffen de onderzoekers ook genetisch materiaal aan van dierlijke, insecten- en plantenvirussen. 

De lucht in elke binnenruimte gaan monitoren, is niet meteen aan de orde. De onderzoekers zien meer heil in monitoring op strategische plaatsen, zoals scholen, woonzorgcentra, openbaar vervoerknooppunten of drukke uitgaanslocaties. Dergelijke analyses kunnen complementair zijn aan de screening van ziekteverwekkers in afvalwater. Het Rega Instituut bestudeert op dit moment al het rioolwater in regio Leuven, om na te gaan of er virussen, waaronder het coronavirus, aanwezig zijn. 

Die rioolwaterscreenings laten toe de aanwezigheid van een virus te detecteren, nog voor mensen ziek worden en naar hun huisarts of naar het ziekenhuis gaan. Dat zou ook de meerwaarde kunnen zijn van de luchtmonitoring. 

"De techniek biedt een extra venster op wat er in de samenleving circuleert", zegt Emmanuel André, professor klinische biologie aan KU Leuven en UZ Leuven. "Ziekenhuisdiagnostiek blijft cruciaal voor individuele zorg, maar geeft geen volledig beeld van milde infecties of beginnende uitbraken. Met luchtmonitoring kunnen we virussen oppikken nog voor ze in ziekenhuizen worden vastgesteld. Op die manier krijgen we voorsprong op mogelijke uitbraken, en kunnen we medische en maatschappelijk kosten aanzienlijk beperken."