Een enquête van BACHI in samenwerking met Ipsos bij een representatieve steekproef van 1.000 Belgen tussen 18 en 65 jaar wijst op een groeiende vraag naar autonomie bij de behandeling van kleine kwaaltjes. Bijna 40% van de respondenten meent dat een uitbreiding van het aanbod van vrij verkrijgbare geneesmiddelen een oplossing zou kunnen bieden voor de wachttijden in het zorgstelsel.

Het onderzoek van de Belgian Association of the Consumer Healthcare Industry (BACHI) wijst op een opvallende verandering in het gezondheidsbewustzijn. De uitbreiding van zelfzorg vormt een pragmatische oplossing voor de huidige wachttijden in het zorgsysteem, met voordelen voor zowel patiënten als zorgverleners.

Vijf belangrijke motivaties voor de uitbreiding van zelfzorg

• Tijdswinst (59%): de belangrijkste motivatie is de mogelijkheid om voor kleinere aandoeningen geen afspraak bij de arts te hoeven maken. Deze zoektocht naar efficiëntie betekent geen afwijzing van het medische korps, maar een intelligente rationalisering van het gebruik van zorg, bijvoorbeeld bij de apotheker. Consumenten maken intuïtief onderscheid tussen situaties die diepgaande medische expertise vereisen en gevallen waar verantwoorde zelfzorg mogelijk is.
• Onmiddellijke toegang tot oplossingen (49%): deze verwachting beantwoordt aan een logica van therapeutische reactiviteit die bijzonder relevant is voor veelvoorkomende aandoeningen (hoofdpijn, lichte spijsverteringsstoornissen, spierpijn). De uitbreiding van zelfzorg zou het mogelijk maken deze klachten doeltreffend te behandelen zonder de consultatiewachttijden te ondergaan, waardoor de levenskwaliteit verbetert en verergering van aanvankelijk onschuldige symptomen wordt voorkomen.
• Financiële toegankelijkheid (49%): de besparing op de consultatiekosten motiveert bijna de helft van de Belgen die voorstander zijn van de uitbreiding van zelfzorg. Dit zou bijdragen tot de democratisering van de toegang tot behandelingen door de financiële drempel van een voorafgaande consultatie weg te nemen, wat met name significant is voor gezinnen met een bescheiden inkomen.
• Gezondheidsautonomie (46%): de wens om kleine gezondheidsproblemen autonoom op te lossen getuigt van een belangrijke maatschappelijke evolutie naar gezondheidsbewustzijn en -verantwoordelijkheid. Deze vraag naar emancipatie weerspiegelt een groeiend niveau van gezondheidseducatie en een toegenomen vertrouwen in het zelfevaluatievermogen van consumenten.
• Beheer van terugkerende aandoeningen (45%): voor bijna de helft van de voorstanders van uitgebreide zelfzorg zou deze uitbreiding het beheer van terugkerende en dus bekende gezondheidsproblemen vergemakkelijken. Directe toegang tot geschikte geneesmiddelen zou het levenscomfort van patiënten aanzienlijk verbeteren en tegelijkertijd tijd vrijmaken voor consultaties die werkelijk noodzakelijk zijn.

Belangrijke systemische voordelen
Naast de individuele voordelen zou de uitbreiding van zelfzorg aanzienlijke voordelen genereren voor het hele gezondheidssysteem. Het zou artsen bevrijden van consultaties met geringe medische toegevoegde waarde, de middelen concentreren op complexe aandoeningen en de wachttijden verminderen voor patiënten die lijden aan ernstige aandoeningen.

Deze evolutie zou eveneens de rol van de apotheker versterken, een perspectief dat wordt onderschreven door 35% van de consumenten die voorstander zijn van meer zelfzorg. Apothekers zijn, dankzij hun toegankelijkheid en geneesmiddelenexpertise, de ideale gesprekspartners om de verantwoorde uitbreiding van zelfzorg te begeleiden, luidt het. Gezondheidsopvoeding zou de sleutel vormen naar verantwoorde autonomie.

In een context die wordt gekenmerkt door een tekort aan artsen in bepaalde gebieden, een toename van chronische ziekten en een vergrijzing van de bevolking, is BACHI van mening dat een aanpassing van het beleid inzake vrij verkrijgbare geneesmiddelen de algehele efficiëntie van het gezondheidszorgstelsel zou kunnen verbeteren.