Het begrotingsproces 2026 loopt volop. In dat verband herinnert u zich wellicht de opdrachtenbrief van minister Vandenbroucke in juli. Die vroeg toen met steun van de regering aan alle betrokkenen om te anticiperen op dat proces omdat anders voor 2026 van 493,5 miljoen begrotingstekort dreigt zonder extra maatregelen. Probleempje: voor deze werkwijze ontbreekt het wettelijk kader – de kaderwet: “De reglementaire basis hiervan is in uitwerking”, luidt het letterlijk. Maar hoe kun je dan al anticiperen?

En dan is er nog een ‘klein detail’ volgens experts: de brief diende uiterlijk op 20 juli te worden voorgelegd aan het Verzekeringscomité, maar in feite was dat maar het geval op 22 juli.

Ook op andere vlakken gaan regering en minister ietwat onorthodox tewerk: de voorstellen van de akkoordencommissies om het pakket van beheersingsmaatregelen te verdelen moesten eigenlijk al zijn overgemaakt tegen begin september - volgens artikel 38 van de gvu-wet -maar die datum is volgens de niet-goedgekeurde wetgeving verschoven. Waarom? Een van de Bvas-vertegenwoordigers in een Rizivcommissie kreeg daarvoor een enigszins bevreemdende verklaring te horen die hierop neerkwam. 

"Vooruitblik op toekomstige wet"

"De opdrachtenbrief is inderdaad voorgelegd aan het Verzekeringscomité, de Algemene Raad en de commissie voor begrotingscontrole (naast de Commissie voor Gezondheidsdoelstellingen). Beide raden hebben er nota van genomen dat de brief, hoewel wettelijk niet van toepassing omdat het om een kaderwet gaat, op verzoek van minister Vandenbroucke moet worden toegepast. Volgens de minister zou het gaan om een vooruitblik op een toekomstige wet.”

“De commissie voor begrotingscontrole bevestigde de inhoud", luidt het verder, "omdat ze meent dat de eis om 150 miljoen euro te besparen bij de artsen door minister Vandenbroucke wordt gewenst, en heeft aangegeven dat als men zich hier niet bij aansluit en het voorstel van de betrokkenen niet klopt met de doelstellingen in de opdrachtenbrief, de regering zich zal verzetten tegen het begrotingsvoorstel van het Verzekeringscomité begin oktober (volgens de minister).“

Juridisch gezien gaat het om vreemde kronkels. Een juridisch expert: “Het is alsof men zou zeggen dat de supplementenbeperkingen nu nog niet van toepassing zijn, ‘maar we zouden even al een oefening kunnen doen alsof ze wel van toepassing zijn en dan kijken naar het resultaat ervan.’”

Oktober eerste horde

Ter herinnering: het voorstel van het Verzekeringscomité dat tegen de eerste maandag van oktober op tafel moet liggen, moet voor de artsen, ziekenhuizen en andere sectoren (excl. farma) passen binnen een budgettair raamwerk door volgens de Algemene Raad vooral in te zetten op doelmatige zorg. Daarvoor mikt men vooral op

• medisch-technische prestaties van artsen (klinische biologie, medische beeldvorming, speciale verstrekkingen en heelkunde: 150 miljoen);
• herevalueren van prestaties in het dagziekenhuis en een betere organisatie van het ziekenhuislandschap (hogere efficiëntie: 50 miljoen);
• andere sectoren: 50 miljoen.

Daarbovenop zoekt men 25 miljoen door fraudebestrijding, 35 miljoen door een vermindering van ‘structurele onderbenutting’ en maatregelen buiten de begrotingsnorm (33,5 miljoen). Een totaalbedrag van 343,5 miljoen dat dus moet komen van alle spelers buiten de farma die een eigen inspanning moet leveren, zoals we eerder al meldden.

Voorschrijfgedrag

Specifiek voor de artsen wijst de opdrachtenbrief op eerdere geopperde besparingsbedragen waarvoor artsen borg staan, met name 16 miljoen euro. Daar is de opdracht om dat bedrag te koppelen aan het percentage goedkoop voorschrijven en meer similars voorschrijven. Een lat die hoog ligt, beseft men. Vandaar dat er aanvullend nog andere maatregelen kunnen, door te ‘switchen’ naar goedkopere alternatieven binnen dezelfde ATC4-klasse. Ook een optie is om de borgstelling te koppelen aan minder voorschrijven van antidepressiva, al is dan meer overleg met het terrein een must.

Aan de ziekenhuisapotheken (62 miljoen) en de patiënten (26,2 miljoen) gaat de opdrachtenbrief evenmin voorbij in het besparingsnarratief.

Intussen staan de mogelijke denksporen voor besparingen volop ter discussie in de media.  Maagzuurremmers en cholesterolverlagers zouden duurder worden en er komt een verschil in tarief voor geneesmiddelen bij gewone patiënten (minstens 2 euro en VT's (1 euro). Idem dito voor de consultatie bij een huisarts waarvan het remgeld misschien wordt opgetrokken. Suggesties in die zin liet Jan Jambon zich ontvallen in De Tijd.

Valerie Van Peel (N-VA) liet dan weer weten in de Zevende Dag dat de langdurig zieken dringend geactiveerd moeten worden. “Het gaat om meer dan 500.000 mensen, ofwel 1 op de 12 van de actieve bevolking. In Nederland is dat 1 op de 20 en in Duitsland 1 op de 30. Dat kun je niet uitleggen.” Van Peel schuift een ouder idee van de N-VA terug naar voren om langdurig zieken via zogenaamde arbeidsintegratiejobs toe te laten terug wat te gaan werken zonder meteen hun uitkering te verliezen.

De artsensyndicaten BVAS en Kartel becijferden eerder dat een indexering van het remgeld voor consultaties bij de huisarts alleen al minstens 114 miljoen euro zou kunnen opleveren, brengt De Standaard in herinnering. De socialistische en christelijke mutualiteiten van hun kant hebben zich al verzet tegen de verhoging van het remgeld, omdat het vooral langdurig zieken zou treffen.

> Verzekeringscomité Riziv roept op tot respect voor overlegmodel

> Vandenbroucke vraagt 907 miljoen besparingen, ook artsen worden geviseerd