Het Riziv publiceerde zopas de synthese van de reacties die werden verzameld in de context  van de evenredigheidstest die de Europese richtlijn oplegt, toegepast op het voorontwerp van Kaderwet hervorming gezondheidszorg. Zeven hoofdthema’s sprongen eruit. Huisartsen, specialisten en tandartsen reageerden het meest.

Een overzicht van de thema’s en een greep uit enkele citaten.

Hervorming van budget- en overlegstructuren

De vrees leeft duidelijk voor de aantasting van het paritair overleg, een grotere invloed van de regering, en versnelde (“fast-track”) budgetprocedures. De hervorming wordt gezien als disproportioneel en potentieel nadelig voor kwaliteit en  legitimiteit van beslissingen.

Conventionering

Het voorontwerp koppelt financiële stimulansen (individueel en collectief) aan het statuut van conventie-deelname. er bestaat een breed gevoel dat dit neerkomt op indirecte druk/sanctie, met het risico op een vertrouwensbreuk tussen overheid en beroepsgroepen.

De respondenten erkennen het doel van het wetsontwerp (tariefzekerheid voor de patiënt) erkend, maar opnieuw beschouwen ze de middelen als disproportioneel

Plafonnering van ereloonsupplementen

Niemand betwist echt de principiële doelstelling: kostenbeheersing, toegankelijkheid). Wel is men sterk terughoudend omdat hier geen  nomenclatuurhervorming en geen compensatie voor werkingskosten aan voorafgaat (vooral extramuraal). Dat gaat gepaard met de vrees voor economische onhoudbaarheid, aantasting van de vrije beroepsuitoefening en de ongelijke impact intra- versus extramuraal

Uitbreiding van sanctiebevoegdheden (rizivnummer)

De krritiek op de mogelijkheid tot tijdelijke schorsing van het rizivnummer als alternatieve sanctie is ook hier niet mals. Die mogelijkheid percipieert men als een de facto beroepsverbod, zonder voldoende motivering of proportionele afweging

Gegevensdeling en privacy

Dat de koppeling van datasets (facturatie, verzekeringsgegevens, transparantie-codes) kan leiden tot identificeerbare patiëntdata, is een andere vrees. De respondenten uiten hun bezorgdheden in verband met het beroepsgeheim, GDPR en data-governance

Autonomie & beroepsvrijheid

Diverse reacties benadrukken het belang van klinische autonomie, vrije keuze patiënt-arts, vrije vestiging en vrije tariefstelling (binnen wettelijke grenzen). Er wordt gewaarschuwd voor politieke micro-sturing van zorgpraktijken.

Impact op aantrekkelijkheid van het beroep

Tot slot vreest men dat de cumul van maatregelen (conventionering, plafonds, sancties, datalast) de instroom en retentie in kritieke disciplines verder onder druk zet, met mogelijke gevolgen voor toegankelijkheid en wachttijden.

In de reacties is geen homogeen alternatief beleid te vinden, maar drie terugkerende signalen zijn duidelijk:

• Artsen verzetten zich niet tegen de doelstellingen, wél tegen de gekozen instrumenten. Vooral dan waar maatregelen als bestraffend, eenzijdig of onvoldoende onderbouwd worden ervaren.
• De vraag naar coherente opvolging: het paard dus niet voor de wagen spannen, of in dit geval: eerst nomenclatuurhervorming, dan pas plafonds of conventiemechanismen vastleggen
• Proportionaliteit: de kernvraag luidt of de maatregel noodzakelijk en evenredig is tegenover het legitieme doel. Hier wordt het toetsingskader van de EU-proportionaliteitsrichtlijn oordeelkundig ingeroepen.

Alleszins bleek al eerder en ook weer uit deze analyse de sterke betrokkenheid van artsen. De reacties ondersteunen overheidsdoelen zoals betaalbaarheid, tariefzekerheid en kwaliteitsbewaking, maar betwisten het beleidspad waar dit de paritaire governance, beroepsautonomie, economische duurzaamheid of gegevensbescherming aantast. De nota onderstreept dat deze feedback is doorgestuurd naar de regering om te dienen als verdere  beleidsafweging

Enkele reacties:

“De geplande wijziging van de overlegmodellen -met een versnelde begrotingsprocedure- verzwakt het paritaire beheer. Dat beperkt niet alleen de inbreng van artsen, maar ook de kennis van het terrein, nodig  om goede beslissingen te nemen.”

“Het doel van een hoog conventiepercentage wordt opgelegd door strafmaatregelen, zowel individueel (premies) als collectief […]. Dat is een onevenwichtige en contraproductieve aanpak.”

"Tariefzekerheid voor patiënten is een belangrijk doel, maar moet worden bereikt door paritair overleg, niet door sancties.”

“De mogelijkheid om plafonds op te leggen […] zonder voorafgaande hervorming van de nomenclatuur of financiële compensatie voor de werkings- en materiaalkosten is buitensporig zwaar.”

“De mogelijkheid om het riziv-nummer tijdelijk te schorsen […] is een bijzonder zware en onevenredige sanctie. Er wordt niet uitgelegd waarom een boete niet volstaat.”

“De diepgaande koppeling van persoonsgegevens […] houdt reële risico's in voor de medische vertrouwelijkheid.”

“De rol van de ziekenfondsen verandert van partner in de akkoorden over tarieven naar voornamelijk controlerende actor. Het evenwicht van het overlegmodel […] wordt zo verstoord.”

Methodologie

Ruim 6.500 reacties liepen binnen na de oproep naar het werkveld. De betrokkenen  kregen de kans om te reageren tussen 8 november en 14 december 2025. In totaal was 58% Nederlandstalig, 41% Franstalig, zowat 1% gemengd qua taal. Het grootste aandeel reacties was afkomstig van huisartsen (34%) en specialisten (31%), gevolgd door tandartsen (10%). Andere beroepsgroepen waren elk voor minder dan 5% vertegenwoordigd en een restcategorie vertegenwoordigde ‘burgers’ en ‘patiënten’. Deze analyse kent uiteraard ook methodologische limieten, aldus het Riziv.

> Kaderwet: Lieselot Brepoels voorzichtig tevreden over nieuwe passage fraudeberstrijding

> Kartel blijft bezorgd over Kaderwet: moeten straks alle artsen aan enkelband?

> Vandenbroucke licht 6.500 reacties op evenredigheidstoets toe maar relativeert de impact