Het nationale OSyS-systeem, dat Franse apothekers toestaat om bepaalde lichte aandoeningen te behandelen en een eenvoudig verband aan te leggen, moet de komende maanden algemeen worden ingevoerd, in een context van personeelstekorten in de medische sector. Dit experiment, dat in 2021 van start ging en al in enkele regio's wordt toegepast, stuit op hevig verzet van verpleegkundigen. Die beschouwen dat als een inbreuk op hun bevoegdheden en ze vinden de tariefverschillen ongerechtvaardigd.

OSyS – wat staat voor oriëntatie in het zorgstelsel – stelt Franse apothekers in staat om eenvoudige wonden, eerstegraadsbrandwonden of tekenbeten te behandelen. Dat in een experimenteel kader, bedoeld om de toegang tot eerstelijnszorg te verbeteren. De regering wil zo het artsentekort in afgelegen gebieden tegengaan en bereidt een uitbreiding naar het hele grondgebied voor.

Bij verpleegkundigen valt de maatregel niet in goede aarde. "Dit behoort tot de verpleegkundige vaardigheden waarvoor we drie jaar lang zijn opgeleid. Er zit een hele klinische redenering achter zo'n verbandje” legt Thierry Péchey, voorzitter van een departementale raad van de Orde van Verpleegkundigen, uit. Hij wijst op een discrepantie in de opleiding: “We leren dit drie jaar lang in theorie en praktijk, terwijl er bij OSyS slechts een opleiding van zeven uur is."

Tarievenkwestie

Een ander twistpunt is de tarievenkwestie. In het raam van het OSyS-experiment is een vergoeding van 12,50 euro per patiënt voorzien voor de behandeling van bepaalde klinische situaties in de apotheek, waaronder eenvoudige verbanden, volgens Le Moniteur des Pharmacies (2025).

Tegelijkertijd voorziet de verpleegkundige nomenclatuur in 6,30 euro voor een postoperatief verband -een tarief dat al 17 jaar ongewijzigd is- en 12,60 euro voor een complex verband. Daaronder met name de reiniging en het aanbrengen van verband of de behandeling van diepe wonden.

“Een eenvoudig verband in de apotheek wordt beter betaald dan een postoperatief verband dat door een zelfstandig verpleegkundige wordt aangebracht, terwijl onze tarieven sinds 2009 ongewijzigd zijn gebleven, ondanks de inflatie, de toename van de zorgkosten en de toenemende complexiteit van de behandelingen”, klaagt Thierry Péchey.

De spanningen worden opnieuw aangewakkerd door de geleidelijke uitbreiding van de taak van apotheken: de mogelijkheid om vanaf 2023 bepaalde vaccins voor te schrijven en toe te dienen. “We krijgen rechtstreeks toegang tot het griepvaccin, maar paradoxaal genoeg doen we dat bijna niet meer, omdat de patiënt naar de apotheek gaat om het vaccin te kopen en de apotheker hem meteen kan injecteren”, merkt Thierry Péchey op. Hij vreest een neerwaartse spiraal. “Er wordt ons gevraagd om allemaal samen te werken, maar er ontstaan breuken tussen ons. Het beroep is in rep en roer en vraagt zich af: wat brengt morgen?“

"Storm in glas water"

De apothekers verdedigen een rustige kijk op het experiment. ”Het is een storm in een glas water", oordeelt Florent Mathieu, voorzitter van een apothekersvakbond. Volgens hem is OSyS vooral bedoeld om prestaties die al incidenteel worden uitgevoerd, wettelijk te omkaderen. “Het is absoluut niet de bedoeling om verpleegkundigen te vervangen, we hebben hen te hard nodig.”

Wat de tarieven betreft, verwijst de vertegenwoordiger van de apothekers naar een komende heronderhandeling. "Het is een experiment dat zal worden uitgebreid, maar niets staat vast. We gaan opnieuw onderhandelen op staatsniveau“, benadrukt Florent Mathieu. Hij meent dat dit debat ook als hefboom kan dienen om verpleegkundige activiteiten meer te waarderen. „Het is aan de apothekersvakbonden om nationaal opnieuw te onderhandelen over de tarieven en aan de verpleegkundigen om hiervan te profiteren om hun zorgactiviteiten, die dat ruimschoots verdienen, meer te waarderen. "

Nu de algemene invoering van de regeling in zicht is, zal het interprofessionele conflict ongetwijfeld een rol gaan spelen in de nationale discussies over de organisatie van de eerstelijnszorg. Voor zowel verpleegkundigen als apothekers gaat het nu om meer dan alleen een experiment: wel om de taakverdeling, de opleidingsvoorwaarden en de tariefgelijkheid binnen het gezondheidszorgstelsel.