Premier Bart De Wever en de federale vicepremiers vonden maandagochtend na een vergadering van bijna 20u een akkoord over de begroting. Dat zou een besparing inhouden van om en bij 9,2 miljard tegen 2029. De remgelden voor een doktersbezoek worden opgetrokken.

Een algemene btw-hervorming maakt plaats voor een selectieve (op pesticiden, toegangstickets voor culturele evenementen en aardgas) die van 6 naar 12% gaat. Bij aardgas wordt de verhoging bereikt door de accijnzen op te trekken. Voor niet-alcoholische dranken daalt de btw dan weer van 21 naar 12 %. Voor elektriciteit gaan de accijnzen omlaag. Daar zit ook een "element van tax shift" in, aldus De Wever. Alles samen is 1,3 miljard euro gevonden in consumptie.  

Aan inkomstenzijde vindt de regering-De Wever 2,1 miljard euro, waarvan 912 miljoen euro bij de 'sterkste schouders'. De belangrijkste maatregel daarbij is de verdubbeling van de effectentaks voor wie meer dan 1 miljoen euro op zijn rekening heeft staan. Een bankentaks moet 150 miljoen euro opleveren. Het oneigenlijke gebruik van managementvennootschappen wordt aangepakt (300 miljoen euro), alsook wie via zo'n vennootschap onrechtmatig sociale voordelen wil opstrijken (50 miljoen euro). De strijd tegen fiscale en sociale fraude wordt opgevoerd door de aanwerving van bijna 380 extra inspecteurs. 

Centenindex

Een belangrijke maatregel is de invoering van een 'centenindex' in 2026 en 2028. Zo zullen alle lonen geïndexeerd worden tot een (bruto)bedrag van 4.000 euro. Voor het gedeelte boven 4.000  wordt een 'haircut' toegepast: dat gedeelte wordt niet geïndexeerd. Voor uitkeringen wordt het gedeelte boven 2.000 euro niet geïndexeerd. De maatregel levert een budgettaire winst van 800 miljoen euro op, maar ook 800 miljoen euro voor competiviteitswinst van bedrijven. De lonen van ministers en parlementsleden zullen de rest van de legislatuur niet geïndexeerd worden. 

Er komt dus geen klassieke indexsprong, maar de hoogste inkomens zullen wel wat bijdragen, heet het.

Er wordt  3,7 miljard euro extra (bovenop de index) geïnvesteerd in de zorg, inclusief een aparte enveloppe voor zorgpersoneel, maar de groeinorm in de gezondheidszorg wordt verlaagd van 3 naar 2,5%, wat op het eerste gezicht geen gunstig teken is om snel tot een akkoord artsen-ziekenfondsen te komen.

Er komt een pakjestaks van pakjes die van buiten de EU afkomstig zijn.

Samen met de begroting bereikte de regering ook nog een akkoord over de 'losse eindjes' van het Zomerakkoord. Zo is beslist dat langdurige ziekte volledig zal meegeteld worden als gelijkgestelde periode voor de pensioenmalus bij het vervroegd pensioen. Ook het eerste werkjaar - dus ook voor wie pas aan het jaareinde begon te werken - komt volledig in aanmerking.

Een ander deel van de hervorming, ter waarde van een miljard euro, wordt naar 2030 doorgeschoven, zei minister van Financiën en Pensioenen en vicepremier Jan Jambon (N-VA), die de begrotingsinspanning de "lastigste oefening" uit zijn carrière noemde.

'Naar ons geluisterd'

"Er is naar de MR geluisterd." Dat zegt MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez maandag op X. "Er komt geen algemene verhoging van de btw-tarieven. De winkelkar blijft volledig beschermd. De loonindexering blijft sociaal gecorrigeerd behouden voor 100% van de werknemers, en de fiscale hervorming wordt vooruitgeschoven", aldus Bouchez "Met meer koopkracht als resultaat."

Hij voegt ook toe dat de regering zich ertoe verbindt om "100.000 mensen die momenteel ziek zijn, maar misbruik maken van het systeem of gedeeltelijke arbeidscapaciteit hebben, weer aan het werk te krijgen".  
Daarnaast zullen de energienorm en de daling van de elektriciteitsprijs "troeven zijn om de transitie te ondersteunen, zonder het kmo-plan voor meer concurrentievermogen te vergeten. De MR is haar beloften nagekomen", besluit Bouchez.

'Impact middenveld'

Conner Rousseau (Vooruit) geeft aan dat zijn partij de index heeft gered en dat de verhoging van de aardgasprijs moeilijk ligt. Volgens hem zal het succes van deze begrotingsovereenkomst ook sterk afhangen van de evolutie van onze economie de komende jaren.

Tegelijkertijd met de aankondiging van het akkoord is een driedaagse staking tegen de hervormings- en besparingsplannen van de federale regering begonnen, georganiseerd door de christelijke, socialistische en liberale vakbonden. Deze staking zorgt voor hinder bij het openbaar vervoer (treinen, bussen, trams), en zal op volgende dagen onder meer het onderwijs en de huisvuilophaling treffen. Woensdag volgt een nationale staking waarbij de privésector, en vooral het luchtverkeer, aansluit. Hoewel het akkoord bereikt werd, stelt Rousseau dat het middenveld wel degelijk impact heeft gehad op de sociale correcties.

Vicepremier Vandenbroucke meent dat door dit akkoord de welvaartstaat overeind gehouden wordt. "Brood is voor iedereen even duur. En omdat het brood voor iedereen even duur is, in moeilijke tijden, spreken we van een centenindex. Die garandeert dat iedereen die index krijgt, dat heel veel mensen de volledige index krijgen en veel mensen een bijna volledige index. Maar iedereen wordt beschermd."

De 'terug naar werk'-maatregelen van minister Vandenbroucke voor langdurig zieken moeten 1,9 miljard euro opbrengen. In het zorgbudget gaat minister Vandenbroucke ook op zoek naar 684 miljoen euro aan efficiëntiewinsten. Daartegenover staat dat er 427 miljoen euro is uitgetrokken voor een sociaal akkoord en investeringen in de zorgsector. Om dat te kunnen financieren, zal zeker beslist worden om de remgelden te verhogen bij doktersbezoek, zei Vandenbroucke. 

'Barmhartig voor zieken'

Sammy Mahdi (cd&v) laat weten dat we met deze oefening de 'ondergrens' halen van wat Europa vroeg. Tegelijk wordt vermeden dat men de hete aardappel doorschuift naar de volgende generatie. En "men toont barmhartigheid voor zieken en mensen met een klein pensioen en men garandeert onze veiligheid." De effectentaks wordt verdubbeld, stipt hij aan, maar pensioensparen wordt gevrijwaard. "Belangrijk is nu dat dit zo snel mogelijk gestemd wordt om alle cijfers te doen kloppen."

'Blijven aanmodderen'

Oppositiepartij Vlaams Belang meent dat het akkoord vooral de modale Vlaming treft, maar ondertussen heilige huisjes overeind houdt. "Dit is geen orde op zaken stellen", zegt voorzitter Tom Van Grieken. "Dit is blijven aanmodderen, maar dan met nieuwe belastingen die de Vlaming rechtstreeks raken." Dat onder anderre in de vorm van duurder aardgas. "Zeventig procent van de Vlamingen verwarmt zijn woning met gas. De Vlaamse regering heeft de lasten op gas al verhoogd om warmtepompen kunstmatig aantrekkelijk te maken, en op Europees niveau komt met ETS2 nóg een zware taks bovenop. En nu komt er opnieuw een federale belastingverhoging bij."
Kamerfractieleider Barbara Pas merkt op dat ondertussen een vereenvoudiging of verlaging van de energiefactuur nergens te bespeuren valt. Vooruit-voorzitter Conner Rousseau stelde wel dat de lasten op elektriciteit omlaag zullen gaan.
Vlaams Belang wijst op de pakjestaks van 2 euro op bestellingen van buiten de Europese Unie, een maatregel die volgens haar vooral de modale consument treft. 
De partij laakt voorts de indexsprong voor hogere lonen. "Dat is een verkapte aanval op de automatische loonindexering, een essentiële bescherming van onze koopkracht", vervolgt Pas. "Voor duizenden Vlaamse werknemers betekent dit structureel verlies. Dit beleid straft wie werkt en vooruit wil." Haar voorzitter hekelt dat intussen niets wordt gedaan met besparingen op de migratiefactuur, het politiek systeem en ontwikkelingshulp.

"Onrechtvaardig en onaanvaardbaar"
"Onrechtvaardig en onaanvaardbaar", zo vat PVDA-voorzitter Raoul Hedebouw zijn eerste reactie op het federale begrotingsakkoord samen op X. Volgens Hedebouw had de regering beloofd dat werken meer zou lonen, maar doet ze "net het omgekeerde". De PVDA-voorzitter roept op tot verzet tegen de maatregelen. 
Een van de grootste struikelblokken voor Hedebouw is de zogeheten 'centenindex' die de regering invoert, waarbij de lonen enkel geïndexeerd zullen worden tot 4.000 euro bruto (en de uitkeringen tot 2.000 euro). "4.000 euro bruto ligt onder het gemiddelde loon. 2.000 euro bruto is het gemiddelde pensioen. Dat is dus wat De Wever en Rousseau 'de breedste schouders' noemen? Het beperken van de indexering doet een groot deel van werknemers in dit land in totaal duizenden euro's verliezen", aldus Hedebouw.
Volgens Hedebouw draaien de "gezinnen en de werkende mensen" op voor de maatregelen. "Hogere btw, accijnzen en andere taksen op allerlei producten, zoals aardgas, stookolie en brandstof? Allemaal taksen die gezinnen en werkende mensen in ons land hard treffen. Het zijn altijd dezelfde die moeten betalen", klinkt het. 
"Er zijn alternatieven", aldus Hedebouw. De driedaagse staking die vandaag/maandag gestart is, is volgens hem "een duidelijk signaal om hen alsnog te doen terugkrabbelen".

> Regering beslist dat langdurige ziekte onverkort gelijkgesteld wordt voor pensioenmalus