Twee op de drie Belgen willen rechtstreeks toegang hebben tot vrij verkrijgbare geneesmiddelen in de apotheek, zo blijkt uit een enquête die in opdracht van de Belgian Association of the Consumer Healthcare Industry (BACHI) door Ipsos werd uitgevoerd bij 1.000 consumenten tussen 18 en 65 jaar.

Volgens de resultaten van het onderzoek kiest 53% van de respondenten systematisch voor hetzelfde merk vrij verkrijgbare geneesmiddelen, wat volgens BACHI wijst op een grondige kennis van hun eigen gebruik en de verwachte effecten. Deze consistentie wordt geïnterpreteerd als een garantie voor veiligheid in het kader van een gecontroleerde zelfmedicatie. Daarentegen lijken 18- tot 24-jarigen minder gehecht aan merken: zij geven aan meer te vertrouwen op het advies van hun huisarts of apotheker, om hun keuzes te sturen.

Veertig procent van de consumenten geeft aan dat zij graag meer geneesmiddelen zonder voorschrift verkrijgbaar zouden zien, met name voor veelvoorkomende aandoeningen zoals spierpijn, hoofdpijn of maagklachten. “Consumenten identificeren precies de domeinen waar hun verworven expertise hen in staat zou stellen om meer autonomie te verwerven”, benadrukt BACHI. Deze stelling bevestigt het belang van een doordacht “switch”-beleid, waardoor bepaalde geneesmiddelen kunnen evolueren van voorschriftplichtig naar vrij verkrijgbaar in de apotheek, binnen een duidelijk omschreven kader voor gebruik in de apotheek.

Naar een nieuwe gebruikerservaring

Directe toegang tot OTC-geneesmiddelen wordt door 66% van de respondenten toegejuicht. De belangrijkste redenen die worden genoemd zijn: directe prijsvergelijking (44%), betere visualisatie van het assortiment (34%), meer tijd voor een weloverwogen beslissing (29%) en de mogelijkheid om vrij de informatie op verpakkingen te kunnen raadplegen (26%). Deze resultaten getuigen van een verlangen naar meer autonomie, zonder de rol van de apotheker in het zorgtraject in twijfel te trekken.

De studie wijst ook op een potentieel hefboomeffect voor innovatie: 91% van de respondenten beschikt over een apparaat dat een QR-code kan scannen. Deze vaststelling maakt de weg vrij voor een verdere digitalisering van gezondheidsinformatie in de apotheek. Frank Vandenbroucke bevestigde onlangs in het parlement dat digitale inclusie een prioriteit is, daarbij verwijzend naar het succes van het federale portaal mijngezondheid.belgie.be, dat jaarlijks zo'n 11,5 miljoen bezoekers trekt.

Volgens BACHI zou het beschikbaar stellen van elektronische bijsluiters die via een QR-code op de verpakking van OTC-producten toegankelijk zijn, zelfbediening en veiligheid met elkaar kunnen verzoenen. De consument zou op elk moment toegang hebben tot essentiële informatie over correct gebruik, contra-indicaties en voorzorgsmaatregelen, waardoor hij meer controle zou krijgen over zijn eigen zorgtraject.

Een regelgevende kans om te grijpen

Alle resultaten schetsen de contouren van een hybride farmaceutisch model: zelfbediening voor bekende en beheersbare producten, gecombineerd met farmaceutisch advies wanneer dat nodig is. Het doel is om de toegankelijkheid van de zorg te verbeteren en tegelijkertijd de veiligheid en kwaliteit van de begeleiding te waarborgen.

“België heeft de kans om een model te worden op het gebied van verantwoord zelfmedicatie”, zegt BACHI. Door burgerautonomie, technologische innovatie en professionele expertise te combineren, zou het land de weg kunnen effenen voor een gunstige ontwikkeling voor het hele gezondheidszorgsysteem.